Arwyddion o Statws a Mannau cyfarfod Argraffu Ebost

Mae’r bryngeyrydd yn rhyfeddol o weladwy ar y dirwedd, hyd yn oed ar ôl miloedd o flynyddoedd o erydu.

Arwyddion o Statws
Crëwyd y rhagfuriau (cloddiau’r gaer), gan bobl yn agor ffosydd ac yn pentyrru’r pridd i godi clawdd. Er ein bod yn sôn am ‘ Oes yr Haearn’, nid oedd pobl yn defnyddio arfau haearn yn y dechrau am fod haearn yn ddeunydd o statws uchel (efallai oherwydd ei natur ‘hudol’ o droi carreg lwyd anniddorol yn fetel gloyw). Arferai pobl ddefnyddio cyrn carw yn gaib ac asgwrn ysgwydd anifeiliaid i gloddio ffosydd.

O gwmpas llawer o fryngeyrydd ceir milltiroedd o ragfuriau, ac mae’n debyg byddai angen llawer o bobl i gloddio’r ffosydd, codi’r cloddiau ac adeiladu palisâd (ffens bren uchel). Byddai angen arweinydd i gydlynu’r holl waith hwn.

Mae’r bryngeyrydd hwythau yn amrywio o ran eu maint, o tua 2 hectar i dros 20 hectar (ychydig yn llai na chae pêl droed yw hectar). Mae gan rai o’r ceyrydd fynedfeydd cymhleth a nifer o ragfuriau. Awgrymwyd mai arwydd yw hyn o’r arweinyddion yn ceisio rhagori ar ei gilydd.

Mannau Cyfarfod
Yn aml iawn, codir bryngeyrydd ar ben y bryniau gan eu gwneud yn hawdd eu gweld o bell oherwydd y rhagfuriau mawr oedd o’u hamgylch. Yn y gorffennol, byddai’r palisâd oedd ar ben y cloddiau a mwg aelwydydd y tai crynion yn eu gwneud yn amlycach fyth. Efallai bod hyn yn golygu y defnyddid y bryngeyrydd yn fannau cyfarfod, yn nodweddion ar y dirwedd, ac efallai y buasent wedi dathlu digwyddiadau mawr bywyd, fel geni, priodi a marw yma.

Efallai buasent wedi dathlu dyddiadau pwysig y calendr yma hefyd fel heuldro’r haf a heuldro’r gaeaf a chyhydnos y gwanwyn a’r hydref.
Byddai’r dyddiadau hyn yn rhai pwysig dros ben yng nghalendr ffermwyr Oes yr Haearn. Cyhydnos y gwanwyn, er enghraifft, oedd adeg mynd â’r anifeiliaid i borfeydd yr hafod ar y mynydd.

Efallai y defnyddid y bryngeyrydd i gynnal marchnadoedd le gallai pobl yr ardal werthu pethau fel y bwyd oedd ganddyn nhw dros ben. Efallai byddai hyn yn bwysig iddyn nhw am fod y gallu i wario ar wrthrychau yn fodd iddynt symud i fyny’r ysgol yn gymdeithasol.