Mae Project y Grug a'r Caerau yn cyfrannu tuag at nifer o brojectau sy'n gwella'r cynefinoedd ar gyfer rhai rhywogaethau penodol.

Project Adfer y Rugiar Ddu

Cymdeithas yr RSPB oedd yn flaenllaw wrth arwain Project Adfer y Rugiar Ddu.  Bu Moel Famau yn llwyddiant yn hanes y Rugiar Ddu, cododd y nifer yn gyson ers dechrau'r cofnodi. Cyfrifwyd 16 o geiliogod yng Ngwanwyn 2008, sy'n nifer rhyfeddol o gymharu ag un ceiliog yn unig yng nghanol y 1990au.

Bydd yr holl reoli rhostir a wneir yn fantais i'r Rugiar Ddu, sef aderyn  sy'n hoff o rostiroedd grug sy'n amrywiol o ran oedran y planhigion ac sy'n agos at goed.  Mae'r lleiniau cul o dir a dorrir ar y grug yn hybu tyfiant newydd i'r adar ei fwyta ac yn gadael tyfiant trwchus wrth law i'r adar gysgodi ynddo.

Ar Foel Famau,  y Comisiwn Coedwigaeth mewn partneriaeth â Chyngor Sir Ddinbych sy'n rheoli min y goedwig er mwyn darparu  ymyl meddal, brith-heulog lle mae'r rhostir a'r goedwig yn cyfuno,  yn hytrach na min caled y goedwig draddodiadol sydd i'w weld yn gyffredin mewn planhigfeydd conifferau. Mae hwn yn creu cysgodfa dda i'r adar yn ogystal â rhoi'r cyfle i'r grug adfer rhwng y coed, a sicrhau bod bwyd a lle nythu bob amser wrth law. Mae rhai rhannau o'r goedlan gonifferau wedi'u torri i lawr, gan roi cyfle i'r grug adnewyddu; hefyd cawsant eu hail-blannu â choed brodorol fel Criafolen, Bedwen Arian, Pinwydden yr Alban. Yr enw ar y rhan yma, a blannwyd gan blant ysgol, yw Cartref y Grugieir.

Bob yn Ebrill a Mai, bydd swyddogion y Grug a'r Caerau a'n hasiantaethau partneriaeth a'n gwirfoddolwyr yn gwneud cyfrif blynyddol o'r Rugiar Ddu. Mae hyn yn golygu chwilio, ar doriad y wawr, am y ceiliogod sy'n arddangos er mwyn eu cyfrif.

Diddordeb gweld beth sy'n digwydd? Edrychwch am yr ymweliadau a drefnir â chuddfan adar Llandegla ym mis Mai.

Creu Tir Cors (llaciau) - Moel Famau

Mae angen tir gwlyb ar y Rugiar Ddu ac adar eraill y rhostiroedd, er mwyn bwydo. Rhostir sych sydd ar Foel Famau ac arno ychydig iawn o dir gwlyb.  Er mwyn darparu tir gwlyb, fe grëwyd nifer o ardaloedd corsiog a phlannu plu'r gweunydd ynddynt -  hoff fwyd y Rugiar Ddu.

Caiff llaciau eu creu drwy balu clytiau ar y mynydd, eu leinio gyda leinin clai bentonite ac wedyn gosod y pridd mawnog yn ei ôl.  Yn nhreigl amser, bydd y rhain yn llenwi â dŵr gan greu lle corslyd a gwlyb sy'n ddelfrydol i blu'r gweunydd dyfu ynddo.

Adfer y Rhostiroedd

Bu Project y Grug a'r Caerau yn cymryd rhan mewn gwaith sy'n ceisio rhoi cyfle i'r rhostir difrodedig  ymadfer. Bydd y gwaith hwn o fantais i nifer fawr o rywogaethau, ac yn gwella'r cynefin a harddwch yr ardal hefyd.

Drwy ddefnyddio beiciau modur a cherbydau 4x4 yn anghyfreithiol, cafodd rhannau o Fynyddoedd Llantysilio eu difrodi'n druenus. Yn ystod cyfnod  Project y Grug a'r Caerau, byddwn yn gweithio i hyrwyddo  adfywiad yr ardaloedd hyn a'u gwneud yn rhostiroedd grug unwaith yn rhagor. Rydym yn gweithio hefyd i gulhau'r  llwybrau hynny  lle bu ymwelwyr yn eu lledu ac achosi craith ar y dirwedd.

Er mwyn rhoi hwb i dyfiant y grug yn y rhannau sydd wedi'u difrodi, rydym yn torri'r lleiniau o rug yn yr hydref pan fydd y grug yn gyfoethog o hadau.  Rhoddir y grug a dorrwyd mewn byrnau i'w gwneud yn haws eu cludo i'r lleiniau a ddifrodwyd. Mae'r pridd ar y rhan sydd wedi'i ddistrywio yn cael ei gynhyrfu i greu tir mwy garw lle  gall planhigion dyfu. Mewn rhai achosion, mae hadau penodol yn cael eu gwasgaru er mwyn meithrin glaswellt y mynydd i dyfu'n  gyntaf, yna mae'r byrnau grug yn cael eu gosod ar y llain. Mae hadau'r grug yn syrthio i'r ddaear ac mae'r malurion grug yn amddiffyn yr hadau rhag y tywydd. Os caiff lonydd, bydd y grug yn adnewyddu'n araf a chreu llain o rostir unwaith eto. Yn y rhannau hynny o fynydd lle mae erydu'n bygwth y gwaith adfer, caiff malurion cangau'r coed eu rhoi ar ben y grug i'w amddiffyn.