Cafodd ein rhostiroedd eu rheoli'n ddwys dros yr oesoedd, ac er mwyn eu cadw mewn cyflwr da mae angen gwahanol ddulliau o reoli. Bydd  tirfeddianwyr a phorwyr yn gosod defaid i bori ar y bryniau, a bydd y rhain yn bwyta'r tyfiant ifanc, yn rheoli'r coed a'r llwyni, ac yn cadw'r grug a'r llus yn fyr.

Llosgi

Mae llosgi grug yn ddull effeithiol dros ben o roi cymorth i blanhigion y mynydd i adfywio. Bydd y gwres a'r mwg yn agor hadau'r grug sydd ynghwsg yn y pridd ac yn hyrwyddo'r egino. Ar ôl llosgi'r hen rug, mae planhigion y mynydd yn adfywio yn ystod y flwyddyn gyntaf -y llus i ddechrau ac yn gyflym wedyn bydd y grug yn tyfu gan greu carped porffor.

Rhaid dilyn y Cod Llosgi Grug a Glaswellt. Cliciwch yma i weld y Canllawiau Llosgi. Er mwyn peidio aflonyddu ar yr adar sy'n nythu ar y ddaear a lleihau'r risg o dannau'n ymledu'n wyllt, ceir yr hawl i losgi rhwng 1 Hydref a 31 Mawrth yn unig. Golyga hyn mai ar ychydig iawn o ddiwrnodau bob blwyddyn y gellir llosgi. Mae'n weithred sy'n mynnu llawer o bobl - pedwar o leiaf i losgi'n ddiogel.

Po fwyaf y rheolir y rhostir, hawsaf y llosgi. Gellir creu lleiniau llosgi newydd drwy anelu at ardaloedd a gafodd eu rheoli'n flaenorol gan greu rhwystr tân a lleihau'r risg o danau gwyllt. Bydd y perygl o danau gwyllt yn ymledu yn llai am fod rheoli'r tyfiant wedi creu strwythur o oedrannau gwahanol ar y mynydd grug. Mae'r lleiniau a dorrwyd ac a losgwyd yn creu rhwystrau rhagorol rhag tân.

Torri

Dull arall o reoli yw torri'r grug. Y brif fantais yw y gall un unigolyn wneud y gwaith torri ar unrhyw dywydd, a gellir rheoli'r lleiniau o dir sy'n cael eu torri. Mae'r planhigion yn adfywio'n arafach ar ôl torri, gan adael cymysgfa sydd â mwy o rug ac o lus ynddi.

Pam dylwn ni reoli'r Rhostir?

Pan fydd planhigion grug dros tua 15 oed maent yn tyfu'n goesog ac yn dechrau dirywio. Nid yw'r grug sydd yn y cyflwr hwn o werth i anifeiliaid y mynydd; bydd y grug yn dechrau marw a bydd tyfiant arall yn cymryd ei le. I gadw'r rhostir mewn cyflwr da mae'n llesol i reoli bob yn bymtheg mlynedd i sicrhau strwythur o oedrannau gwahanol gan ddarparu tyfiant ifanc i'r defaid a'r bywyd gwyllt, a thyfiant dyfnach yn gysgod i'r adar sy'n nythu.

Mae modd tywys defaid o gwmpas y mynydd drwy dorri a llosgi. Hoffa'r defaid y tyfiant ifanc ac felly maent yn canolbwyntio ar y rhannau a gafodd eu rheoli lle mae'r tyfiant yn well. Os llosgir neu os torrir lleiniau sy'n rhy fawr bydd hyn yn lleihau'r tir sydd ar gael i bori tan fydd y tyfiant yn ymddangos unwaith eto. Gall hyn olygu bydd y defaid yn gwasgaru dros ran helaeth o'r mynydd pan fydd y tyfiant yn dechrau eto. Os llosgir neu os torrir llain sy'n rhy fechan, gall hyn olygu bydd y defaid yn gor-bori'r tyfiant newydd pan ddaw yn ei ôl, ac felly'n lladd y grug.

Mae llosgi a thorri'n ddull effeithiol o reoli Chwilen y Grug sy'n bygwth lladd rhannau helaeth y rhostir.

Rhedyn ac Eithin

Mae nifer o rywogaethau ymledol yn byw ar y rhostir hefyd, a'r eithin a'r rhedyn yn arbennig o anodd eu rheoli. Tyfa'r naill a'r llall yn gyflym ar ôl llosgi, ond gall defaid fwyta egin yr eithin ar blanhigion ifanc. Os llosgir lleiniau o rostir grug lle mae rhedyn, gall y rhedyn adfywio a datblygu'n ardal sydd ag ynddo redyn yn bennaf, gan leihau'r darn o dir y gellir ei bori a'r gwerth i'r bywyd gwyllt. Mae drogod hwythau'n hoffi ymgartrefu yn y rhedyn.

Y dull gorau i reoli'r eithin yw drwy ei dorri lle bo modd gwneud hynny. Bydd yn adfywio'n arafach gan roi cyfle i rywogaethau fel grug a llus gystadlu. Gellir rheoli rhedyn mewn sawl ffordd. Gall rholio fod yn effeithiol gan ei daflu'n ôl. Bydd rholio yn flynyddol yn gwanhau'r planhigyn ac yn ei deneuo gan roi cyfle i blanhigion eraill gyd-dyfu.

Y dull mwyaf effeithiol o reoli rhedyn yw chwistrellu â'r chwynladdwr Asulox. Ar raddfa fechan, mae modd gwneud hyn â llaw gan ddefnyddio sach cefn a chwistrellwr a gan dargedu'r planhigion unigol. Ar raddfa fwy, gellir defnyddio bŵm ar gefn tractor. Mewn rhannau mawr, y ffordd gyflymaf ac effeithiolaf o ran y gost ac un sy'n deg i'r amgylchedd yw chwistrellu o'r awyr â hofrennydd. Mae Asulox yn chwynladdwr sy'n lladd rhedyn yn unig heb niweidio'r planhigion oddi tanodd, mae'n hydawdd mewn dŵr ac yn diflannu'n fân a diniwed yn gyflym. Rhaid chwistrellu rhedyn ar ddiwedd mis Gorffennaf a dechrau mis Awst pan fydd y ffrondau'n dechrau agor. Bydd hyn yn sicrhau bod y planhigyn yn cymryd gymaint o'r cemegolyn ag sydd ei angen i'w ladd. Chwistrellwyd y rhedyn ar Fryniau Clwyd a Mynydd Llantysilio gyda chanlyniadau da iawn gan leihau maint y lleiniau rhedyn a gan gynyddu'r tir pori gan hyrwyddo adfywiad y glaswellt, y llus a'r grug.